محمد يوسف حريرى

87

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

بيعت به‌طور كلى از اين قرار بود كه بيعت‌كننده دست به دست بيعت شونده مىداد و با زبان حال يا قال اعلام اطاعت و وفادارى مىنمود . قرائن نشان مىدهد كه بيعت از ابداعات مسلمين نيست بلكه سنتى بوده كه قبل از اسلام در ميان عرب رواج داشته است و به همين دليل در آغاز اسلام كه طايفهء اوس و خزرج در موقع حج از مدينه به مكه آمدند و با پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله در عقبه بيعت كردند برخورد آنها با مسألهء بيعت برخورد يك امر آشنا بود . پيامبر اسلام بيعت زنان را مىپذيرفت اما نه از طريق دست دادن بلكه چنانچه در تواريخ آمده دستور مىداد ظرف بزرگى از آب حاضر كنند و دست خود را در يك طرف ظرف فرو مىبرد و زنان بيعت كننده در طرف ديگر ظرف ( تفسير نمونه ، ج 22 ، ص 69 ) 1 . بيعت اول - يا بيعت عقبهء اول بيعتى است كه در سال دوازدهم بعثت بين دوازده تن از مردم يثرب ( شش تن از قبيلهء اوس و شش تن از قبيلهء خزرج ) و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله در موسم حج در محل عقبه صورت گرفت و از آن‌جا كه به روش بيعت نساء ( بيعتى بدون تعهد دربارهء جنگ ) انجام شد به « بيعت النساء » نيز معروف است . اين گروه كه مسلمان شدند بيعت كردند به اين‌كه هيچ‌كس را شريك خداوند قرار ندهند . دزدى و زنا نكنند . فرزندانشان را نكشند . به هيچ كس بهتان و افترايى نزنند و در هيچ‌كار خوبى سركشى نكنند . 2 . بيعت دوم - يا بيعت عقبهء دوم ( ثانى ) بيعتى است كه در سال سيزدهم بعثت در ايام تشريق از ماه ذىحجه تقريبا سه ماه پيش از هجرت بين 70 ( يا 72 يا 73 ) تن از اهالى يثرب ( از قبايل اوس و خزرج ) و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله در محل عقبه صورت گرفت و چون عهد نمودند از پيامبر اسلام همچون زن و فرزند خود دفاع كنند و با دشمنان آن حضرت جنگ نمايند به « بيعت حرب » نيز معروف شد . 3 . بيعت حديبيه - يا بيعت رضوان يا بيعت شجره يا بيعت مرگ بيعتى است كه در سال ششم هجرى مسلمانانى كه با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله عازم سفر عمره بودند در منطقه حديبيه ( در فاصله‌اى كمتر از يك منزلى مكه ) در زير درخت ( شجره ) براى دفاع از آن حضرت انجام دادند و وعدهء بهشت داده شده . و يكى از مسلمين مىگفت بيعت بر مرگ كنيد ( در اين منطقه صلح حديبيه با كفار قريش منعقد شد ) . 4 . بيعت نساء - بيعتى است كه پس از فتح مكه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله با فرو بردن دست در قدح آب با زنان انجام داد . طبق نقل با اين شرايط كه صورت نخراشند و بر چهره نكوبند و سيلى نزنند و موى سر را نكنند و يقه ندرند و جامه‌ها سياه نكنند و واويلا راه نيندازند و بر سر قبر كسى اقامت ننمايند . بينه ( ب ىّ ن ) 1 . نام يكى از سوره‌هاى قرآن مجيد است - سورهء بينه 2 . فَقَدْ جاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ ( انعام - 157 ) قرآن مجيد است ( تاريخ قرآن « 1 » ، ص 31 )

--> ( 1 ) . منبع مورد استفاده جهت معرفى نام‌هاى قرآن در اين مجموعه « تاريخ قرآن » تاليف دكتر محمود راميار است .